Waarom word ik ’s nachts wakker? 7 mogelijke oorzaken en wat je kunt doen

Je valt zonder problemen in slaap.

Maar dan word je wakker.

Je kijkt op de klok: 02.47 uur.

Nog eens om 04.15 uur.

En wanneer de wekker uiteindelijk afgaat, heb je het gevoel dat je halve nacht uit losse stukjes bestond.

Waarom word je eigenlijk wakker tijdens de nacht?

Het is normaal om tijdens de nacht af en toe even wakker te worden. Maar wanneer je regelmatig wakker wordt, moeilijk opnieuw in slaap valt of er overdag last van hebt, is het interessant om te kijken naar wat je slaap verstoort.

Die liggen niet altijd waar je ze verwacht.

Stress, temperatuur, licht, geluid, cafeïne, alcohol en je slaapomgeving kunnen allemaal een rol spelen. Ook bepaalde medische oorzaken kunnen je slaap verstoren.

Laten we ze één voor één bekijken.

1. Je slaapkamer is te warm

We beginnen met een oorzaak waar we het onlangs al uitgebreid over hadden.

Temperatuur.

Een slaapkamer die te warm of juist oncomfortabel koud is, kan je slaap verstoren. Het Amerikaanse National Heart, Lung, and Blood Institute adviseert daarom een koele, donkere en stille slaapomgeving.

Word je regelmatig zwetend wakker?

Kijk dan niet alleen naar de thermostaat.

Ook je dekbed, dekbedovertrek, hoeslaken, slaapkleding, matrasbeschermer en matras bepalen mee hoe warm je bed aanvoelt.

Waarom heb ik het ’s nachts zo warm? 8 tips voor warm slapen

Soms ligt de oplossing dus niet in een compleet nieuw bed.

Misschien is je winterdekbed simpelweg te warm geworden voor de tijd van het jaar.

2. Licht en geluid halen je uit je slaap

Een voorbijrijdende auto.

Straatverlichting.

Je partner die vroeger opstaat.

Een melding op je telefoon.

Of die ene mug die blijkbaar uitsluitend naast je oor wil vliegen.

Je slaapkamer hoeft niet volledig stil te zijn om goed te kunnen slapen, maar licht en geluid kunnen je slaap wel verstoren. Ook kunstmatig licht in de avond kan je slaap-waakritme beïnvloeden.

Kijk daarom eens kritisch naar je slaapkamer.

Komt er 's nachts veel straatlicht binnen? Kun je verduisterende gordijnen gebruiken? Staat je telefoon naast je bed en licht het scherm op bij iedere melding?

Soms zijn het heel kleine dingen die je pas opmerkt wanneer je er bewust naar kijkt.

3. Je hoofd is nog niet klaar met de dag

Je lichaam ligt in bed.

Je hoofd zit nog op kantoor.

Een gesprek van die middag. Een mail die je morgen moet versturen. Een probleem waarvoor je nog geen oplossing hebt.

Stress en piekeren kunnen het moeilijker maken om goed te slapen. En er is nog een vervelende valkuil: je zorgen maken over het feit dat je niet slaapt, kan het probleem verder versterken.

Dat herken je misschien.

Je wordt wakker.

Kijkt op de klok.

03.26 uur.

Dan begint de rekensom.

Als ik nú weer in slaap val, heb ik nog vier uur en vier minuten.

Niet bepaald rustgevend.

Een vaste avondroutine kan helpen om een duidelijke overgang te creëren tussen je dag en je nacht. Een boek lezen, rustige muziek luisteren of andere ontspannende gewoontes worden ook genoemd als manieren om voor het slapengaan af te bouwen.

Het hoeft geen ingewikkeld ritueel van twaalf stappen te zijn.

Je avond iets rustiger laten eindigen is al een begin.

Een vaste avondroutine kan helpen om een duidelijke overgang te creëren tussen je dag en je nacht.

4. Die koffie van vanmiddag telt misschien nog mee

Dat laatste kopje koffie om 16.00 uur voelt misschien ver verwijderd van je bedtijd.

Je lichaam denkt daar mogelijk anders over.

Cafeïne is een stimulerende stof en kan de slaap beïnvloeden. De effecten kunnen volgens het NHLBI tot ongeveer acht uur aanhouden.

En cafeïne zit natuurlijk niet alleen in koffie.

Ook bepaalde soorten thee, cola, energiedrank en chocolade bevatten cafeïne.

Ben je een moeilijke slaper of word je vaak wakker?

Dan kan het interessant zijn om eens een week lang je laatste cafeïne vroeger op de dag te nemen.

Niet omdat iedereen na de middag zijn koffie moet laten staan.

Maar omdat je zo kunt ontdekken of jouw slaap erop reageert.

5. Alcohol helpt je misschien inslapen, maar niet noodzakelijk doorslapen

Dit is een interessante.

Een glas wijn of ander alcoholisch drankje kan ervoor zorgen dat je je slaperiger voelt.

Daardoor ontstaat gemakkelijk het idee dat alcohol helpt om beter te slapen.

Maar makkelijker inslapen en beter doorslapen zijn niet hetzelfde.

Alcohol kan ervoor zorgen dat je slaap later in de nacht lichter en meer onderbroken wordt, waardoor de kans op wakker worden toeneemt.

Word je dus regelmatig midden in de nacht wakker?

Dan is het de moeite waard om ook eens te kijken naar wat je de avond ervoor hebt gedronken.

6. Je moet 's nachts naar het toilet

Een heel eenvoudige reden om wakker te worden:

je moet plassen.

Af en toe 's nachts naar het toilet gaan hoeft niets bijzonders te betekenen.

Drink je vlak voor het slapengaan nog een grote fles water, thee of een andere drank, dan vergroot je natuurlijk de hoeveelheid vocht die je lichaam gedurende de nacht moet verwerken.

Daarom kan het helpen om grote hoeveelheden drinken vlak voor bedtijd te beperken.

Maar word je plots veel vaker wakker om te plassen of gebeurt het heel regelmatig zonder duidelijke aanleiding, dan is het verstandig om dat met je huisarts te bespreken.

7. Misschien ligt het ook aan je slaapcomfort

En dan komen we uiteindelijk toch bij je bed.

Niet omdat iedere slechte nacht door een matras wordt veroorzaakt.

Dat is veel te eenvoudig.

Maar comfort is wel onderdeel van je slaapomgeving.

Een matras die voor jou te hard of te zacht aanvoelt, een kussen dat niet prettig ligt, een oncomfortabele temperatuur of een partner die je slaap regelmatig verstoort: het kan allemaal meespelen.

Het interessante is dat slaapcomfort bovendien persoonlijk is.

Wat voor de ene persoon aangenaam stevig voelt, kan voor iemand anders oncomfortabel zijn.

Harde of zachte matras: hoe kies je de juiste hardheid?

Word je regelmatig wakker omdat je geen prettige houding vindt, veel draait of je bed gewoon niet comfortabel voelt?

Dan is het logisch om ook je matras, kussen en bedbodem eens kritisch te bekijken.

Maar doe dat nadat je ook naar de andere mogelijke oorzaken hebt gekeken.

Een nieuwe matras gaat je koffie van 17.00 uur niet oplossen.

Waarom word ik iedere nacht rond hetzelfde uur wakker?

Dit is een vraag die heel vaak wordt gesteld.

Wanneer je bijvoorbeeld bijna iedere nacht rond 03.00 uur wakker wordt, kan het verleidelijk zijn om daar één specifieke verklaring aan te koppelen.

Zo eenvoudig werkt slaap meestal niet.

Je slaap wordt beïnvloed door onder andere je slaap-waakritme, slaapomgeving, gewoontes, stress en lichamelijke factoren. Onze interne biologische klok volgt ongeveer een 24-uursritme en reageert onder meer op licht en donker.

Kijk daarom liever naar patronen dan naar één specifiek tijdstip.

Wat gebeurde er die avond?

Hoe laat ging je slapen?

Had je alcohol gedronken?

Wanneer dronk je je laatste koffie?

Was je kamer warm?

Had je veel aan je hoofd?

Het patroon rondom je ontwaken vertelt vaak meer dan het cijfer op de klok.

Wat kun je zelf proberen als je vaak wakker wordt?

Verander liever niet zeven dingen tegelijk.

Kies één of twee dingen en kijk een tijdje wat er gebeurt.

Je kunt bijvoorbeeld je slaapkamer donkerder en koeler maken, cafeïne vroeger stoppen, alcohol 's avonds verminderen, je telefoon uit de slaapkamer leggen of een rustiger avondritueel proberen. Een regelmatig slaap- en waakritme kan eveneens helpen.

Een eenvoudige slaapdagboek kan daarbij verrassend nuttig zijn.

Schrijf gedurende een week of twee op wanneer je gaat slapen, ongeveer wanneer je wakker wordt, hoe je je 's ochtends voelt en eventueel wanneer je cafeïne of alcohol gebruikte.

Dat is ook een methode die artsen kunnen gebruiken om slaapproblemen beter in kaart te brengen.

Je hoeft van slapen geen spreadsheet te maken.

Je probeert alleen verbanden te ontdekken.

Wat kun je beter níét doen wanneer je wakker wordt?

Eén ding zouden we alvast vermijden:

van ieder nachtelijk ontwaken een probleem maken.

Word je wakker en val je daarna vanzelf weer in slaap, dan hoef je daar niet noodzakelijk iets mee te doen.

Ligt je telefoon naast je?

Probeer dan ook niet automatisch je scherm te openen zodra je wakker wordt. Fel kunstmatig licht is een signaal dat je slaap-waakritme kan beïnvloeden.

En probeer niet voortdurend naar de klok te kijken.

Het NHLBI noemt zelfs specifiek het zorgen maken over voldoende slaap en steeds naar de klok kijken als factoren die slapeloosheid kunnen verergeren.

02.47 uur weten maakt het tenslotte niet ineens gemakkelijker om opnieuw in slaap te vallen.

Wanneer moet je met slaapproblemen naar een arts?

Niet ieder nachtelijk ontwaken is een medisch probleem.

Maar wanneer je regelmatig moeite hebt om door te slapen en dit invloed heeft op hoe je overdag functioneert, is het verstandig om er met een arts over te praten.

Bij chronische slapeloosheid wordt doorgaans gekeken naar slaapproblemen die minstens drie nachten per week voorkomen en drie maanden of langer aanhouden.

Ook wanneer je bijvoorbeeld luid snurkt en naar adem happend wakker wordt, is medische beoordeling verstandig. Dat zijn klachten waar een arts specifiek naar kan vragen bij het onderzoeken van slaapproblemen.

Een bed kan comfortabel zijn.

Het is geen medische behandeling.

Begin niet bij je matras. Begin bij je nacht.

Dat is misschien wel het belangrijkste uit dit artikel.

Word je vaak wakker?

Kijk dan eerst naar het geheel.

Je slaapkamer.
Je temperatuur.
Licht en geluid.
Je avond.
Cafeïne en alcohol.
Stress.
Je slaapritme.
En uiteindelijk ook het bed waarin je ligt.

Slaap bestaat niet uit één product of één gewoonte.

Het is alles wat er rondom die acht uur gebeurt.

En als je bed toch een rol lijkt te spelen?

Dan helpen we je graag om dat verder uit te zoeken.

In onze showroom in Genk kun je verschillende matrassen en hardheden proberen en bekijken we samen hoe je vandaag slaapt, waar je tegenaan loopt en wat voor jou prettig aanvoelt.

Liever online kiezen? Ook dan helpen we je graag om de juiste matras en hardheid te bepalen.

Maandag t.e.m. zaterdag
12.00 tot 18.00 uur

Woudstraat 25, Unit C09, 3600 Genk

Geen afspraak nodig. Buiten de openingsuren ben je ook welkom op afspraak.

Veelgestelde vragen over 's nachts wakker worden

Is het normaal om 's nachts wakker te worden?

Een nacht hoeft niet volledig zonder korte ontwakingen te verlopen. Het wordt vooral relevant wanneer je vaak wakker wordt, moeilijk opnieuw inslaapt of merkt dat je slaap je functioneren overdag beïnvloedt.

Waarom word ik iedere nacht om 3 uur wakker?

Daar bestaat niet één universele oorzaak voor. Je slaap-waakritme, stress, slaapomgeving, alcohol, cafeïne en lichamelijke factoren kunnen allemaal meespelen. Kijk daarom naar terugkerende patronen rondom je slaap in plaats van alleen naar het tijdstip waarop je wakker wordt.

Kan cafeïne ervoor zorgen dat ik 's nachts wakker word?

Cafeïne kan je slaap verstoren en de effecten kunnen urenlang aanhouden. Ben je gevoelig voor cafeïne, dan kan het helpen om je laatste koffie of andere cafeïnehoudende drank vroeger op de dag te nemen.

Kan alcohol ervoor zorgen dat ik wakker word?

Ja. Alcohol kan je aanvankelijk slaperig maken, maar later in de nacht tot lichtere en meer onderbroken slaap leiden.

Kan mijn matras ervoor zorgen dat ik 's nachts wakker word?

Je matras is onderdeel van je slaapomgeving en kan invloed hebben op hoe comfortabel je ligt. Maar regelmatig wakker worden kan veel verschillende oorzaken hebben. Kijk daarom niet alleen naar je matras, maar ook naar temperatuur, licht, geluid, gewoontes en andere mogelijke factoren.

Wanneer moet ik naar de huisarts omdat ik slecht slaap?

Bespreek slaapproblemen met je huisarts wanneer ze regelmatig voorkomen, aanhouden of je functioneren overdag beïnvloeden. Ook klachten zoals luid snurken en wakker worden terwijl je naar adem hapt zijn redenen om medisch advies te vragen.